Kiezen voor het onderwijs

Het onderwijs in Nederland is opgebouwd uit verschillende niveaus. In het primair onderwijs (po) gaat het om basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. Daarna volgen leerlingen het voortgezet onderwijs (vo), zoals praktijkonderwijs, vmbo, havo of vwo. Ook is er het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), met onder andere roc’s, aoc’s en vakscholen. Voor wie verder leert, zijn er het hoger beroepsonderwijs (hbo) op hogescholen en het wetenschappelijk onderwijs (wo) aan universiteiten.

De inhoud van het werk verschilt per onderwijssoort. In het primair onderwijs geeft een leerkracht meestal les in alle vakken. In het voortgezet onderwijs geeft een docent juist les in één specifiek vak, zoals wiskunde, Nederlands of economie. In het (v)mbo begeleiden instructeurs studenten vooral tijdens het praktijkgedeelte van hun opleiding.

Naast lesgeven zijn er ook veel andere functies in het onderwijs. Denk aan onderwijsassistent, lerarenondersteuner, klassen assistent in het speciaal onderwijs of technisch onderwijsassistent (TOA) in het voortgezet onderwijs en mbo. Ook zijn er specialistische rollen, zoals intern begeleider of remedial teacher, en leidinggevende functies zoals locatieleider, afdelingsleider of directeur.

De meeste leerkrachten hebben een vast contract. Leraren in opleiding starten meestal met een tijdelijk contract.

Ontwikkelingen

De digitalisering heeft de afgelopen jaren veel invloed gehad op het onderwijs. Er wordt steeds meer digitaal en online gewerkt. Zo maken scholen gebruik van laptops of tablets in de klas en wordt lesmateriaal steeds vaker digitaal aangeboden in plaats van via boeken.

Docenten moeten goed kunnen omgaan met digitale middelen, zoals online leeromgevingen, video-functionaliteiten en educatieve apps. Ook het geven van (deels) online les komt vaker voor. Dit vraagt om nieuwe vaardigheden en een andere manier van lesgeven.

Kans op werk

Er zijn goede kansen op werk voor leraren in het basis-, speciaal-, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. In het basisonderwijs zijn de kansen momenteel het grootst in de Randstad, maar in de toekomst worden in heel Nederland tekorten verwacht.

In het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs zijn de kansen vooral goed voor docenten in taalvakken (zoals Duits, Nederlands, Frans, Engels en klassieke talen) en exacte vakken (zoals informatica, wiskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie en techniek).

Ook voor docenten lichamelijke opvoeding en maatschappelijke vakken, zoals economie en maatschappijleer, zijn er mogelijkheden.
Daarnaast zijn er goede kansen voor vakdocenten techniek en verpleegkunde/verzorging in het mbo. Voor docenten culturele en kunstzinnige vorming zijn de kansen op werk minder kansrijk.

Talent voor het onderwijs

Als leerkracht heb je interesse in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Daarnaast beschik je over goede kennis van je vakgebied.

Herken jij jezelf in onderstaande vaardigheden? Dan is werken in het onderwijs misschien iets voor jou:

• Lesgeven
• Aandacht en begrip kunnen tonen
• Leerlingen kunnen begeleiden
• Duidelijk kunnen presenteren
• Flexibel
• Organiseren
• Leergierig
• Stressbestendig
• Sociaal vaardig

Opleidingen

In het Rijk van Nijmegen bieden onder andere het ROC Nijmegen, de HAN en de Radboud Universiteit verschillende opleidingen aan binnen het onderwijs.

Primair onderwijs

• Onderwijsassistent (mbo 4)
• Lerarenopleiding basisonderwijs (pabo)
• Academische lerarenopleiding: een combinatie van de universitaire studie onderwijskunde of pedagogiek en het hbo-programma van de pabo

Hoger onderwijs

• Minimaal een hbo-diploma en de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid (BDB)

Instructeur voor praktijklessen in (v)mvo:

• Instructeur mbo (mbo 4)
• Educatieve associate degree tot onderwijsondersteuner (2-jarig hbo)

Voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs:

• Lerarenopleiding (hbo): tweedegraads bevoegdheid voor de eerste 3 klassen van havo en vwo, vmbo, mbo, volwasseneneducatie en praktijkonderwijs.
• Hbo masteropleiding (2 tot 3 jaar) als vervolg op een lerarenopleiding: eerstegraads bevoegdheid voor alle klassen van havo en vwo, vmbo, mbo, volwasseneneducatie en praktijkonderwijs.
• Universiteit: studie in het vak waarin lesgegeven gaat worden en een 1-jarige lerarenopleiding om eerstegraads docent te worden.

Mogelijkheden voor zij-instromers

Met een hbo- of wo-diploma en relevante maatschappelijke en beroepservaring kun je als zij-instromer mogelijk direct betaald aan de slag als leerkracht. Hiervoor doorloop je eerst een geschiktheidsonderzoek, bijvoorbeeld in de vorm van een praktijkopdracht. Daarmee wordt bepaald of je al voldoende kennis en vaardigheden hebt om voor de klas te staan, welke scholing en begeleiding je nog nodig hebt en of je binnen twee jaar je onderwijsbevoegdheid kunt halen.

Heb je een diploma dat aansluit op een schoolvak? Dan kun je vaak een verkorte ‘kopopleiding’ volgen om bevoegd docent te worden.

Ook zijn er mogelijkheden om als gastdocent of hybride docent te werken in het voortgezet onderwijs en het mbo. Als hybride docent combineer je het lesgeven met een andere baan. Zonder onderwijsbevoegdheid mag je als gast- of hybride docent maximaal 6 uur per week lesgeven, onder begeleiding van een bevoegd docent.

Aan de slag in het onderwijs

Er zijn goede kansen voor de autotechnici. Bedrijven bieden ook interne opleidingstrajecten aan, bijvoorbeeld voor autoruitspecialisatie.

• Kijk op rijksoverheid.nl voor vragen en antwoorden over opleidingen en hoe je leraar, docent of onderwijsassistent wordt.
• Op onderwijsloket.com vind je informatie over routes naar het leraarschap in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en mbo. Zij organiseren ook webevents en geven praktische informatie.
• Check op hbo.bachelors.nl/kopopleiding of jouw bacheloropleiding aansluit bij een schoolvak en of je een verkort zij-instroomtraject kunt volgen.
• Op leraarvanbuiten.nl vind je informatie voor mensen die vanuit een ander beroep leraar willen worden.
• Kijk op nationaleberoepengids.nl voor meer informatie over beroepen in het onderwijs.
• Op duo.nl vind je adressen van scholen en informatie over financiële regelingen voor lerarenopleidingen.
• Meesterbaan.nl is een vacaturebank voor banen in het onderwijs
• Via Leeroverzicht.nl kun je zoeken naar een cursus of opleiding.
• Kijk op KiesMBO.nl voor informatie over mbo-opleidingen en beroepen.
• Op studiekeuze123.nl/opleidingen vind je alle erkende hbo- en wo-opleidingen.
• Op leerbanenmarkt.nl vind je leerbanen.
• Zoek op werk.nl/nl/vacatures naar vacatures en leerbanen.